Báo Người Làm Báo: Tin giả và trách nhiệm của nhà báo

Với sự phát triển mạnh mẽ của công nghệ trong kỷ nguyên số, người ta đang nóiđến 'đại dịch' tin giả trên thế giới và ở Việt Nam, 'xã hội ảo' phản ánh 'xã hội thật!'. Tingiả đang là vấn nạn nhức nhối trên mạng xã hội. Thật giả, đen trắng lẫn lộn, gây ra bao nhiêu phức tạp, phiền toái, với nhiều hệ lụy khó lường.

Bài viết này thuộc danh mục:✅ CNTT - Viễn thông, được chúng tôi tổng hợp từ báo Người Làm Báo, nguồn bài: http://nguoilambao.vn/tin-gia-va-trach-nhiem-cua-nha-bao-n15063.html

Thật giả, đen trắng lẫn lộn, gây ra bao nhiêu phức tạp, phiền toái, với nhiều hệ lụy khó lường.

Trung thực, khách quan, có định hướng tư tưởng, định hướng dư luận xã hội đúng đắn, đó là trách nhiệm và bản lĩnh của báo chí, bằng sự thông tin khách quan, trung thực. Hơn lúc nào hết, đạo đức của người làm báo chân chính, trách nhiệm xã hội và nghĩa vụ công dân trong“phòng chống tin giả” của người làm báo càng phải được đặt lên hàng đầu.

Vấn đề lồng ghép - dựng chuyện

Mới đây, ứng dụng DeepNude có khả năng “nhìn xuyên” quần áo, tạo nên hình ảnh khỏa thân giả chỉ bằng một cú click chuột đã thu hút sự chú ý trên diễn đàn mạng xã hội cả ở trong nước và nước ngoài, khi nó được phát hiện bởi Motherboard. Ứng dụng này có thể hoạt động được trên Windows và Linux, sử dụng Al (trí thông minh nhân tạo) để dễ dàng biến một bức ảnh phụ nữ thông thường thành ảnh khỏa thân giả mạo, kèm theo lời chú dẫn - chú thích có dụng ý. Bạn thử đặt vào hoàn cảnh người trong cuộc, bị đơm đặt, dựng chuyện và bôi xấu, bạn càng thấy sự nguy hại của vấn nạn tin giả?

Bằng yếu tố kỹ thuật, người ta dễ dàng lồng ghép ảnh - giọng nói, đầu Ngô mình Sở, lấy đầu ông A ghép vào thân bà B; dựng mới những tấm ảnh, clip - video về một sự kiện nào đó. Bằng kỹ thuật, hoàn toàn có thể dàn dựng những tin giả, sự kiện giả, tin dựng đứng, bịa đặt, biến không thành có, biến A thành B, biến C ra D, rồi tung lên mạng xã hội. Nguy hại hơn, câu chuyện giả này được bày đặt, dàn dựng theo kịch bản có sẵn, kẻ tung người hứng đồng điệu.

Kỹ thuật lồng ghép, có thể tạo ra ông C ôm cổ bà D; em E ôm hôn anh F. Những cảnh báo về công nghệ Deepfake - video giả mạo dùng Al với khả năng gán khuôn mặt của người này sang cho một người khác trong video với độ chính xác cao. Các ứng dụng Deepfake dựa trên nền tảng máy học, có thể quét video và ảnh chân dung của một người, một nhóm người - hợp nhất nó với video riêng biệt, thay thế chi tiết mắt, mũi, miệng trên khuôn mặt, làm cho người ta có thể tin là thật, như thật nếu chỉ hời hợt, chỉ xem lướt qua.

Điều nguy hiểm và đáng ngại của kỹ năng này là không cần các chuyên gia giỏi về máy học hay Al, người bình thường chỉ vài thao tác cơ bản cũng có thể tạo ra những bức ảnh giả - tin giả, bài viết giả một cách dễ dàng. Tất nhiên, nếu tinh ý, có vốn sống, bản lĩnh, đủ sự tỉnh táo người ta có thể ngờ vực, đặt ra các câu hỏi, phát hiện được đâu là chi tiết giả mạo, đâu là chi tiết thực, để có thể vạch mặt, chỉ tên, phê phán.

Tin giả, sự kiện giả có thể được dàn dựng thành một chuỗi tin, chuỗi sự kiện dồn dập kiểu “đánh hội đồng” trên mạng xã hội, y như thật, đủ sức làm khuynh đảo sự nghiệp của một người, nhóm người, một tổ chức, bôi đen một sự kiện kinh tế - xã hội nào đó. Một vài ví dụ tin giả trong thời gian qua, trên mạng xã hội: Tin máy bay rơi; tin vỡ đập thủy điện, bắt cóc trẻ em; tin đổi tiền; về giá nhà đất khu vực A, khu vực B; học sinh ăn thịt lợn nhiễm khuẩn tại huyện Thuận Thành, tỉnh Bắc Ninh.

Fanpage mạo danh “báo Công an” cũng đã được mạo danh như thế, thật giả lẫn lộn, đưa người nhẹ dạ, cả tin, thiếu hiểu biết tin cái giả thành cái thực - thủ đoạn làm tin giả tinh vi, gây hệ lụy khó lường...

Thậm chí, gần đây trên Facebook đã xuất hiện tài khoản giả mạo mang tên “Ban Tuyên giáo Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam”. Tài khoản này copy đầy đủ hình ảnh các nhà lãnh đạo, với nhiều nội dung được chia thành các chuyên mục, với một số sự kiện có thực, rồi cái thực xen kẽ cái không có thực; chuyện hư hư thực thực, cứ như thực, từ đó mà lồng cái giả vào để xuyên tạc cái thực.

Tin giả không chỉ có trong nước mà còn là vấn nạn ở hầu hết các quốc gia, bất kể là châu Á, châu Âu, châu Phi, hay châu Mỹ. Kẻ làm tin giả, trong nhiều trường hợp là có chủ đích của phe nhóm chính trị này hạ bệ phe nhóm chính trị kia; của tập đoàn kinh tế A đánh vào tập đoàn kinh tế B. Chỉ một cái tin giả, có khi cả mấy chục tỉ USD bay vèo, sau một cuộc so kè đấu giá, sau một phiên cổ phiếu lên sàn chứng khoán. Tin giả thường gắn bó - sống chung với mạng xã hội, như hình với bóng.

Việt Nam đang trở thành một trong những quốc gia có tốc độ phát triển và ứng dụng Internet cao của thế giới, tính đến đầu năm 2019, có hơn 64 triệu người dùng Internet, chiếm hơn 65% dân số. Các thiết bị thông minh đã trở nên phổ biến và quen thuộc, gắn với cuộc sống, học tập, làm việc hằng ngày của người dân. Do vậy, Việt Nam đang phải đối mặt với sự nguy hại của vấn nạn tin giả, với các tin bài giả - độc hại trên mạng Internet.

Tin giả có chủ đích

Tin thật hay tin giả đều có chủ đích. Tin thật - sự trung thực, khách quan trong thông tin, đương nhiên chủ đích của nó rất rõ ràng, phục vụ quyền được thông tin của nhân dân, của công chúng báo chí - một nền báo chí lành mạnh, trung thực, chuyên nghiệp, nhân văn, có định hướng.

Về sự chủ đích của tin giả là điều không có gì phải bàn cãi. Có một loại tin giả nhằm mục đích chính trị của các thế lực thù địch nhằm chống phá, gây rối, tạo sự bất an, mất lòng tin xã hội, thúc đẩy “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa” nội bộ, dẫn đến gây rối chính trị - xã hội, hòng làm thay đổi thể chế, chế độ chính trị.

Có một loại tin giả do chủ nhân của nó a dua, a tòng, chỉ vì sự “hiếu kỳ” nào đó mà nói cho “sướng” miệng, vô tình bị lợi dụng phục vụ cho một động cơ chính trị - xã hội xấu. Cũng có loại tin giả được sắp xếp, dàn dựng của thế lực cơ hội chính trị, bất mãn.

Có loại tin giả của “nhóm lợi ích” nhằm mục đích vụ lợi kinh tế. Một kẻ kinh doanh bất động sản, sau khi cùng phe nhóm đã gom được hàng chục ha đất ở các vị trí đắc địa tại TP. Quảng Ngãi. Nhóm này đã dàn dựng tin giả về siêu dự án 120 tỉ USD xây dựng TP. Quảng Ngãi thông minh - hiện đại trong tương lai gần, trước thềm hội nghị xúc tiến đầu tư của Quảng Ngãi, có Thủ tướng về dự, hy vọng thổi đẩy giá đất lên cao, để trục lợi. Kẻ mưu toan làm tin giả đã bị phát hiện và vạch trần. Cũng như tại TP. Quảng Ngãi, vụ thổi giá đất ở TP. Đà Nẵng trên mạng xã hội, tháng 3/2019 cũng là của nhóm “cò” đất nhằm thổi giá trục lợi.

Thông thường, càng gần đến Đại hội ngành này cấp nọ, gần các kỳ bầu cử đại biểu Quốc hội, HĐND các cấp, đơn thư nặc danh, tin giả “hạ bệ đối thủ” lại xuất hiện trên mạng xã hội. Sự vững vàng, bản lĩnh, tỉnh táo của người sử dụng Internet, mạng xã hội càng đặt ra cần kíp, quyết liệt hơn lúc nào hết./.

gười làm báo, các cơ quan báo chí phải là lực lượng tiên phong, lực lượng đi đầu phòng chống tin giả, dưới hai góc độ: Trước hết, các cơ quan báo chí, đặc biệt là báo chí điện tử cần coi trọng việc thông tin nhanh nhạy, trung thực, khách quan, kịp thời các sự kiện chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội của đất nước, của các ngành, các địa phương.

Bất cứ một thông tin nào có tính khác thường, bất lợi cho sự phát triển chung cần có sự nhanh nhạy, phản ứng ngay, phản bác ngay nếu thông tin đó là giả; định hướng dư luận xã hội ngay, nếu thông tin đó được lan truyền khác thường. Điều này đòi hỏi bản lĩnh chính trị vững vàng, sự tỉnh táo của người làm báo, của lãnh đạo cơ quan báo chí. Hai là, nhà báo không phải là người đứng ngoài cuộc.

Khi tham gia mạng xã hội, mỗi nhà báo là một chiến sĩ xung kích về công tác tư tưởng, văn hóa của Đảng, Nhà nước. Nhà báo không a dua với mạng xã hội, không đứng ngoài cuộc, không bị dẫn dắt, không vô tình (hay cố ý) tiếp tay cho tin giả, những thông tin thiếu trung thực, khách quan - chỉ một chiều - chưa có sự thẩm định, nhằm bảo đảm sự chính xác, trung thực của thông tin. Hội Nhà báo Việt Nam đã ban hành Quy tắc sử dụng mạng xã hội của người làm báo. Thực thi nó, chấp hành đầy đủ các Quy định này chính là góp phần tích cực phòng chống tin giả trên mạng xã hội.

Hải Vân

Tìm kiếm:✨

  • Làm tin, Chủ đích, A dua, Lẫn lộn, Đen trắng, Trung thực, Vấn nạn, Đại dịch, Giả, Phiền toái, Chú dẫn, Học máy, Dàn dựng, Giả mạo, Video

Share this

Related Posts

Previous
Next Post »